Betere risicoverdeling helpt financiële fiasco’s bouwprojecten voorkomen

BAM en VolkerWessels lijden miljoenenverliezen op de bouw van een nieuwe zeesluis in IJmuiden. Bouwbedrijven lijken bij projecten van deze omvang maar moeilijk de risico’s te kunnen beheersen. “Het is belangrijk voor partijen om voorafgaand aan een project een goede risicoanalyse te maken. Stel je als opdrachtgever de vraag welke partij het risico het beste kan beheersen”, zegt Ludo Huisman van Tender People.

Nieuwe zeesluis

De twee bouwbedrijven werken in IJmuiden aan de bouw van een nieuwe zeesluis. De opdracht van Rijkswaterstaat heeft een waarde van 600 miljoen euro, inclusief een meerjarig onderhoudscontract. BAM en VolkerWessel schreven in de aanbesteding voor 100 miljoen euro lager in dan de tweede partij.

Risico van het project

Het was de bedoeling dat de lage prijs kon worden gedekt door innovatieve en goedkopere oplossingen. Een van deze oplossingen breekt het consortium nu op. De plaatsing van speciale caissons voor de sluisdeuren blijken niet bestand tegen de druk en dreigen in de ondergrond te verzinken.

Risico’s inschatten

Het gaat vaker mis bij de begroting van grote en complexe bouwprojecten. Denk alleen al maar aan de kostenophoping rond de aanleg van de Noord-/Zuidlijn in Amsterdam. Schatten bouwbedrijven de risico’s van projecten verkeerd in? Kunnen dit soort kostenoverschrijdingen worden voorkomen?

Unieke projecten

Hennes de Ridder, emeritus hoogleraar integraal ontwerpen aan de TU Delft, zegt in het FD dat het inherent aan dit soort projecten is dat kosten hoger uitvallen. Dat komt volgens hem door het unieke karakter van de projecten, die daarom niet te begroten zijn. Projecten zouden te complex zijn, met te veel nadruk op prijs en de risico’s zouden te veel bij bouwers worden neergelegd.

Marktwerking

“De afgelopen jaren zijn risico’s verschoven naar de markt en onder druk van marktwerking zijn partijen die risico’s gaan accepteren”, zegt Huisman. “In een aantrekkende markt is een reële verdeling van risico’s van groot belang. Als de risico’s te groot zijn, kan het gebeuren dat niemand inschrijft, omdat de markt ze niet langer accepteert.”

Goede risicoverdeling

“Maar als je inzicht hebt in de riscio’s en wie die het beste kan beheersen, kun je daar vervolgens de beste contractvorm bij kiezen. Bij steeds meer gemeenten en waterschappen zien we bijvoorbeeld al dat denken vanuit risicomanagement terrein wint. Dat leidt tot succesvollere projecten.”