Clusteren van opdracht biedt ook mkb'er kansen

Onnodig samenvoegen van opdrachten is volgens de Aanbestedingswet niet toegestaan. Dit staat in de praktijk bekend als het clusterverbod. Samenvoegen is wel mogelijk als een aanbestedende dienst de samenvoeging van opdrachten goed motiveert en rekening houdt met een aantal elementen:

  1. De samenstelling van de relevante markt;
  2. De organisatorische gevolgen voor de aanbestedende dienst en de ondernemer;
  3. De mate van samenhang tussen de opdrachten.

Mkb en clusters

Uit vaste rechtspraak volgt dat alleen een mkb-bedrijf een beroep kan doen op strijd met het clusterverbod, omdat het clusterverbod bedoelt is om de kansen voor het mkb bij aanbestedingen te vergroten. Een mkb’er vroeg de rechter onlangs zich uit te spreken over een gemeente die bij een aanbesteding in strijd zou hebben gehandeld met het clusterverbod. De zaak is een mooi schoolvoorbeeld van een aanbestedende dienst en een rechter die concreet toetsen aan het clusterverbod. Dit past in een ontwikkeling waarin wij zien dat het clusterverbod vaker aan de rechter wordt voorgelegd.

Beheer, onderhoud en schadeafwikkeling

Het ging in deze zaak om een Europese openbare aanbesteding van een gemeente voor het beheer en onderhoud van straatverlichting en verkeersregelinstallaties, gecombineerd met schadeafwikkeling. Volgens de mkb’er, gespecialiseerd in schadeafwikkeling, moest de schadeafwikkeling los worden gekoppeld van het beheer en onderhoud. De gemeente zou daarvoor een aparte aanbesteding of perceel in het leven hebben moeten roepen.

Gecombineerde opdracht efficiënter

De gemeente was het hier niet mee eens. Zij stelt dat de waarde van schadeafwikkeling met €20.000,- per jaar gering is. Los van de andere gevraagde diensten zou zij enkelvoudig onderhands zijn aanbesteed. De diensten zijn samengevoegd omdat dat leidt tot een efficiënter proces, aldus de gemeente. De ervaring leert volgens de gemeente gebleken dat loskoppelen leidt tot toename van logistiek, administratieve lasten, hogere kosten, en een langere doorlooptijd. Tot slot zetten aannemers bij dit soort opdrachten doorgaans specialistische bedrijven in voor de schadeafwikkeling.

Onnodige cluster?

Handelde de gemeente in strijd met het clusterverbod? De rechter stelt dat de gemeente rechtmatig aanbesteedde en nam daarbij het volgende in aanmerking:

  1. Volgens de rechter was er inderdaad sprake van samenvoeging, namelijk van twee ongelijksoortige opdrachten;
  2. De samenhang tussen de opdrachten is door de gemeente voldoende duidelijk gemotiveerd. Het opnemen van de schade, het herstel en de administratieve afwikkeling hebben een zekere samenhang, aldus de rechter. Dat daarbij de wens bestaat dat één partij dit op zich neemt, valt daarom goed te verklaren;
  3. Tot slot heeft het mkb-bedrijf voldoende toegang tot de opdracht, omdat:
    • Het mkb-bedrijf ook actief samenwerkingspartner is van aannemers;
    • Inschrijven als combinatie of deelneming als onderaannemer expliciet is toegestaan, volgens de aanbestedingsstukken;
    • Het onder a genoemde bedrijfsmodel niet ongebruikelijk is in de markt.